Türkiye Ulusal Aşı Takvimi

Aşı ve Tarihçesi

Hastalık oluşturan bakteri ve virüslerin (mikrobik ajanların) zararsız hale getirildikten sonra vücuda uygulanarak, o hastalıktan koruyacak antikor denilen bağışıklık proteinlerinin yapımının sağlanmasına aşılama adı verilir. Aşılamanın tarihçesi oldukça eski zamanlara dayanıyor.

İlk olarak 7. yüzyılda Hintlilerin yılan sokmasına karşı bağışıklanmak için yılan zehiri içtiklerini görüyoruz. Bundan sonraki ilk aşı çalışması 1742 yılında Çin'de Jung Hanedanlığı kayıtlarında çiçek hastalığına karşı yapılan çalışmalar olarak gözümüze çarpıyor. Elbette günümüz teknolojileri olmadığı için bunlar ilkel teknikler şeklinde: çiçek geçiren hastanın yara kabuklarının burundan çekilmesi ya da burun tamponu şeklinde uygulanması; bir diğer teknikse çiçek geçiren kişinin iç çamaşırlarının sağlıklı bireye giydirilmesi.

1721 yılında İstanbul'da çiçek hastalığına karşı aşı uygulandığı bazı tarihi yayınlarda (Lady Montegu, Şark Mektupları) belirtilmektedir. İlk sistemli aşılama ise 1796 yılında Edward Jenner'ın buluşu ile yine çiçek hastalığına karşı uygulanmaya başlamış. Ardından kuduz, kolera, tifo, tüberküloz ve boğmaca aşıları devreye girmiş. Sonrası çorap söküğü gibi gelmiş: difteri, tetanoz, çocuk felci (polio). Ardından da kabakulak, kızamık, kızamıkçık, suçiçeği ve hepatit B ve A aşıları. Günümüzde bu hastalıkların birçoğunu artık görmüyoruz çok şükür.

Aşı Takviminde Yer Almayan Önerilen Aşılar

Ülkemiz aşı takvimi dünyadaki birçok ülkeyle kıyaslandığında oldukça geniş kapsamlı bir takvimdir. Bu takvimde henüz yer almayan fakat pediatristler tarafından önerilen iki ayrı hastalığa karşı geliştirilmiş aşılar da ülkemizde mevcuttur.

Rotavirüs Aşıları

Rotavirüs denilen bir mikrobik ajanın yol açtığı ciddi kusma, ishal, kilo kaybı gibi tablolara yol açan bağırsak enfeksiyonuna karşı koruyucu olarak geliştirilmiş, ağız yoluyla uygulanan aşılardır. Ülkemizde biri 3 ayrı defada, diğeri 2 kez uygulanan iki ayrı firmanın ürettiği aşılar mevcuttur. Önemli nokta: Her iki aşı tipi için de aşının ilk dozunun bebeğiniz en geç 12 haftalık olduğunda uygulanması gerekir.

Meningokok Aşıları

Meningokok hastalıkları, Neisseria meningitidis adı verilen bir bakterinin neden olduğu menenjit (beyin ve omurilik zarlarının iltihaplanması) ve kan dolaşımında ciddi enfeksiyon oluşması sonucu gerçekleşen meningokoksemi tablolarıdır. Her yaşta görülebilir fakat özellikle 1 yaş altı çocuklar daha büyük risk altındadır.

Ülkemizde A, C, Y, W135 serogruplarına karşı 3 ayrı firmanın aşısı mevcuttur: Menactra, Menveo ve Nimenrix. Sadece B serogrubuna karşı geliştirilmiş Bexsero aşısı da ülkemizde mevcuttur ve ilk doz 2. ay itibariyle başlanabilmektedir.

HPV Aşısı

Rahim ağzı kanseri aşısı olarak da bilinen HPV aşısı, hem kadın hastalıkları ve doğum uzmanları hem de pediatristler tarafından uygulanabilen bir aşıdır. 9 yaşından itibaren kız ve erkeklere yapılabilir; biz pediatristler genellikle 12 yaş civarında öneririz.

Aşı, HPV enfeksiyonlarını önler ve HPV'ye bağlı kanserlere karşı %89—%99 arası anlamlı düzeyde koruma sağlar. Önemli olan cinsel aktif süreç başlayıp, HPV ile vücut tanışmadan aşılamanın tamamlanmasıdır.

Doz şeması (kas içi):

• 1. doz: Belirlenen bir tarihte
• 2. doz: İlk dozdan 2 ay sonra (arada minimum 1 ay olmalı)
• 3. doz: İlk dozdan 6 ay sonra (2. dozdan sonra minimum 3 ay olmalı)

HPV aşısı canlı aşı değildir; mikroorganizmanın tamamı yerine küçük bir parçasını içeren rekombinant teknoloji ile üretilmiştir. Son çalışmalar ışığında 27—45 yaş aralığındaki kadınlarda da aşının etkili olduğu görülmüştür.