9 aylık heyecanlı bir bekleme süreci sonrası minik mucizenize kavuştunuz, bundan sonra ise sihirli ve keyifli bir büyüme serüveni sizleri bekliyor. Onun için hep en doğrusunu, en güzelini yapmak istiyorsunuz…
Durun tahmin edeyim, normalde günlük hayatınızda kendi adınıza hiç sorgulamadığınız en ufak detaylar kafanızı karıştırıyor ve birilerine danışmak istiyorsunuz değil mi?
Buyurun, en sık sorulan soruları ve cevaplarını burada gözden geçirelim…
?İlk banyoyu ne zaman yaptıralım?
Bebekler doğduklarında ciltte verniks kazeoza denilen koruyucu bir cilt tabakası ile doğarlar; o nedenle ilk 24-48 saat yıkanmasın ki sağlıklı bir cilt yapısının temelleri atılsın isteriz. Sonrasında doğduğu hastanedeki bebek hemşireleri tarafından banyo eğitimi verilirken yıkanıp eve çıkışı sağlanır. Evdeki ilk banyo zamanı ise göbek düştükten sonraki 24. saatte kaynatılmış ılıtılmış suyla yapılsın isteriz. Bu süreçte vücut temizliğinin müslin bez ya da yumuşak bir sünger ve kaynatılmış ılıtılmış su ile silerek yapılması uygundur. Göbeğin kuru ve temiz kalması enfeksiyon gelişmesine engel olacaktır.
?Tırnaklarını kesmek için gerçekten kırkının çıkmasını beklemek gerekir mi?
Hayır. Tırnak uzamışsa uygun bir bebek tırnak makası ya da bebekler için uygun bir törpü ile dipten olmamak koşuluyla kesilebilir.
?Emzik kullanımını uygun buluyor musunuz?
İlk bir ay bebek ve anne memesi arasına hiç bir şey girsin istemiyoruz — ne emzik ne biberon. Daha sonra doktorunuzun önerisi doğrultusunda kullanılabilir.
?Bebeğin yaşadığı ortamın ısısı ne olmalı?
Bir bebeğin sağlıklı ve huzurlu olması için uygun ortam ısısı gündüz 22-24°C, gece ise 20°C dolaylarında olmalıdır.
?Bebeğimin doyduğunu nasıl anlarım?
Üç işarete bakın: (1) emerken yutkunma sesini duymak, (2) emdikten sonra sakinleşip bir süre olsun huzurlu uykuya geçişi, (3) ve en önemlisi günlük yaptığı idrar miktarı ve rengi. Karnı doyan bir bebek ilk bir hafta boyunca en az günü kadar idrar yapar: ilk gün en az 1 kez, ikinci gün en az 2 kez, üçüncü gün en az 3 kez… 7-8. günden sonra günde ortalama 7-8 defa idrar yapmasını bekleriz. İdrar miktarı bu şekildeyse ve bezindeki idrar rengi açıksa karnı doyuyor demektir.
?Aile büyüklerimiz bebeği kalın giydirmemizi öneriyor, sizce doğru mu?
Bebeğin vücut ısısı genellikle anne vücut ısısıyla paraleldir. O nedenle kış aylarında annenin giydiğinden bir kat fazla giyinik olması yeterlidir.
?Bebeğimin ateşini nasıl ölçmeliyim ve normali kaç olmalı?
Koltukaltından ölçüm: 37.5°C üzeri ateş kabul edilir. Kulaktan ölçüm: kulak kepçesi hafifçe geri ve yukarı çekilerek ateş ölçer yerleştirilmelidir; 37.8°C üzeri ateş kabul edilebilir. Makat ve ağızdan ateş ölçümünü kendi pratiğimde çok önermiyorum.
Ateş 39°C üzerine çıkıyor ve 72 saatten uzun sürüyorsa; ateşle birlikte sürekli ağlama, inleme ve huzursuzluk hali varsa; daha önce havale geçirmişse; ateşle beraber cildinde kırmızı-mor döküntüler oluşuyorsa; sürekli uyuklama hali, bilinç bulanıklığı; ön bıngıldakta atma ve kabarıklık durumu; ağız mukozasında kuruluk, gözyaşı olmaması, göz küresinde ve bıngıldakta çöküklük gibi sıvı kaybı bulguları; zor ve sık nefes alma, ense sertliği, devamlı kusma, sık ishal gibi durumlar varsa vakit kaybetmeden mutlaka doktora başvurun.
Unutmayın: İlk 3 ay ateş veya hipotermi (vücut ısısının düşük olması) çok ciddi hastalıkların habercisi olabilir; o nedenle bu aylardaki bebeklerde böyle durumlar gözleniyorsa hızlıca doktora başvurulmalıdır.
?Bebeğimin el ve ayakları genellikle soğuk, bu üşüdüğü anlamına gelir mi?
Hayır. Bebeklerde uç kısımlarda kan dolaşımı daha yavaş ve cilt ince olduğu için el ve ayak daha soğuk olabilir. Göğüs ön yüz ve ense kısımlarını elinizle kontrol ettiğinizde soğuk değilse tedirgin olmayın.
?Bebeğim memede bir iki dakika kaldıktan sonra bol sütü bir miktar alıp ağlayarak memeyi bırakıyor, neden?
Sütün çok aşırı miktarda ve hızlı geldiği durumlarda, sütün akış hızına yetişemeyen bebek ya tıkanır ya da yetişmeye çalışırken hava yutar; bu durum bebeği huzursuz ettiği için meme reddine yol açabilir. Önce coşkulu sütü biraz sağıp göğüs yatıştırılarak bebek sonra emzirilirse bu geçiş süreci kolay atlatılabilir.
?Arada bebeğe su vermemiz gerekir mi?
Anne sütünün %70'i sudan oluşur ve içeriği bebeğin gerek kalori, gerek sıvı ihtiyacını karşılayacak şekildedir. O nedenle ilk 6 ay ek olarak su verilmesi önerdiğimiz bir uygulama değildir.
?Bebeğimin memelerinde şişlik oluştu, normal mi?
Doğum sonrası annede süt salgılanmasını sağlayan hormonlar emzirmeyle birlikte bebeğin kanına da karışır ve bu durum bebekte memelerin şişmesine yol açabilir; hatta bazen memelerinden süt bile gelebilir. Geçici bir durumdur, müdahale önerilmez. Sıkıp boşaltmaya çalışmak ya da ovalamak enfeksiyon gelişmesine yol açabilir — lütfen ellemeyiniz, ovalamayınız.
?Kız bebeğimde arada vajinal akıntı oluyor, ne yapmalıyım?
Anneden geçen hormonların etkisiyle ortaya çıkan masum bir durumdur, ciddi bir kanama olmadığı sürece müdahale ve tetkik gerekmez.
?Bebeğin saç diplerinde sarı yapışık kabuklanmalar (konak) için ne yapmalıyız?
Yenidoğanlarda sıkça karşılaşılan bir cilt sorunudur. Öncesinde badem yağı ya da zeytinyağı gibi bir ürünle 1 saat kadar yumuşatıp, ardından konak önleyici şampuanlarla sıkça yıkamak, fırça ile saç diplerine masaj yapmak sorunun çözülmesine yardımcı olur.
?Göbek fıtığı: nasıl bir yol izlemeliyiz?
Bazı bebeklerde karın kaslarının zayıf olması ile ilişkili olarak göbek çukurunda barsakların fıtıklaşması durumu olabilir. Genellikle 2 yaşa kadar kendiliğinden düzelir; nadiren cerrahi müdahale gerekir. Burada en önemli nokta göbeğe kuşak sarmak, para bağlamak gibi eski geleneksel yaklaşımlardan uzak durmaktır — bunlar fıtığın boğulmasına yol açabilen tehlikeli uygulamalardır.
?Bebeğimin cildinde sivilceler ve isilik var, neden?
Dünyaya adaptasyon sürecinde ortaya çıkan hormonal değişiklikler sebebiyle gördüğümüz masum durumlardır. Yüzündekiler milia, gövdesindekiler ise toksik eritem olarak adlandırılır. Sık sık yıkamanız, terlemesine izin vermemeniz, cildine hava aldıracak pamuklu giysiler giydirmeniz yeterlidir.
?Göbeği düştükten sonra o bölgede sulanma ve akıntı var, doktora başvurmalı mıyız?
Evet, doktorun görmesi gerekir. Genellikle göbek kordonu düştükten sonra o bölgede güdük doku kalmışsa bu durum gelişir. Çoğu zaman gümüş nitrat dediğimiz bir çubukla o bölgenin kurutulması ile sorun çözülür.
?Rutin aşı takvimi dışında uygulanan aşılar nelerdir?
Ülkemizde uygulanan aşı takvimi oldukça geniş kapsamlı bir takvimdir. Fakat rotavirüs enfeksiyonu dediğimiz ciddi ishal, kusma ve kilo kayıplarına yol açan virüse karşı koruyucu aşı uygulaması bakanlığımızın halihazırda uyguladığı aşı takviminde yer almamaktadır. O nedenle bu aşının uygulanmasını öneriyoruz. Bunun dışında, özellikle erken yaş çocukluk çağında görülen meningokok menenjiti olarak adlandırdığımız ağır enfeksiyon hastalığına dair aşılamanın da rutin aşı takviminde yer almasa dahi yapılmasını kesinlikle öneriyoruz. Unutmamak gerekir ki insanlık tarihi boyunca sağlık adına en önemli buluşların başında önce temiz su, ardından ise aşıların icadı gelir.
Bebeğinizle çıktığınız bu uzun ve heyecanlı serüvenin hep mutlu, sağlıklı anılarla dolu olması dileğiyle…